OʻZBEKISTON MILLIY STANDARTI

Bazalt kompozitlaridan tayyorlangan pultruzion konstruktiv qo‘shtavrlar.

 O‘lchamlar va turlar

Rasmiy nashr 

Oʻzbekiston standartlar instituti

Toshkent
 

SOʻZ BOSHI

1. STQ-21 “Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi” standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitasi tomonidan “O‘zsanoatqurilishmateriallari” uyushmasi hamkorligida ISHLAB CHIQILDI.

2. Oʻzbekiston standartlar institutining 2026-yil _________-son buyrug‘i bilan TASDIQLANDI.

3. DASTLABKI AMALGA KIRITILISHI

Ushbu milliy standartni va unga boʻlgan oʻzgartishlarni Oʻzbekiston hududida amalga kiritish, qayta koʻrib chiqish yoki bekor qilish haqidagi axborot Standartlashtirish boʻyicha milliy organning rasmiy veb-saytlari va standartlarning yillik axborot koʻrsatkichlarda chop etiladi.
 

Ushbu standartni Oʻzbekiston hududida rasmiy tarqatish mutlaq huquqi Oʻzbekiston standartlar institutiga tegishli

II

Oʻzbekiston MILLIY standarti

Bazalt kompozitlaridan tayyorlangan pultruzion konstruktiv yassi listlar.

O‘lchamlar va turlar

Листы плоские пултрузионные конструкционные базальтокомпозитные.

Сортамент

 Pultruded structural I-beams made of basalt composites. Range of Sizes

Amalga kiritish sanasi: ________2026 y.

1. Qo‘llanish sohasi

Ushbu standart polimer smolalarni qo‘llagan holda bazalt tolasidan tayyorlangan рultruzion bazalt kompozit list (bundan keyin list deb yuritiladi) tatbiq etiladi. Listl qurilish konstruksiyalarida, muhandislik inshootlarida va yuqori mustahkamlik, korroziyaga chidamlilik hamda kichik massa kombinatsiyasi talab qilinadigan turli maqsadlardagi mahsulotlarda foydalanish uchun mo‘ljallangan.

2. Normativ havolalar

Ushbu standartda quyidagi standartlarga me’yoriy havolalardan foydalanilgan:

GOST 12.1.004–91 Mehnat xavfsizligi standartlari tizimi. Yong‘in xavfsizligi. Umumiy talablar

GOST 24297–2013 Xarid qilingan mahsulotni verifikatsiyalash. Nazoratni tashkil etish va o‘tkazish usullari

GOST 30244–94 Qurilish materiallari. Yonuvchanlikni sinash usullari

GOST 30402–96 Qurilish materiallari. Yonuvchanlikni sinash usuli

GOST 32794–2014 Polimer kompozitlar. Atamalar va ta’riflar

GOST 33344–2015 Polimer kompozitlardan tayyorlangan pultruzion konstruktiv profillar. Umumiy texnik shartlar

O‘z MSt ASTM D8448/D8448M:2024 (ASTM D8448/D8448M-22, IDT) Bazalt tolali iplar uchun standart tasnif

3. Atamalar va ta’riflar

Ushbu standartda GOST 32794 bo‘yicha atamalar qo‘llanilgan.

4 Tasniflash va shartli belgilash

4.1 GOST 33344 bo‘yicha list profillarining tasnifi.

4.2 Varaqli profilning shartli belgisi GOST 33344 ning A ilovasiga muvofiq pultruzion profillarning shartli belgilar tizimiga muvofiq quyidagilarni o‘z ichiga olishi lozim:

- mahsulot turining nomi "Pultrusion profil";

- mazkur standartning belgilanishi "O‘z MSt XXXX";

- profil shaklining shartli belgisi "Z" (varaq profilining belgisi);

- mustahkamlovchi materialning shartli belgisi "Ba" (bazalt tolasining belgisi);

- polimer matritsa turining shartli belgisi "V" (viniliefir smolasining belgisi);

- minimal elastiklik moduli;

- "5×100×4000" o‘lchamlar (varaq profilining qalinligi, kengligi va uzunligi);

- qo‘shimcha ma’lumotlar (zarur hollarda belgiga kiritiladi, masalan, profilning asosiy qismi bo‘yalgan rangni belgilash).

Misol tariqasida:

O‘z MSt XXXX bo‘yicha pultruzion profil, vinil efir matritsasini qo‘llagan holda bazalt roving bilan mustahkamlangan list, minimal elastiklik moduli 23 GPa, list profilining o‘lchamlari (5×100×4000):

O‘z MSt XXXX – ZBa,V,E23, 5×100×4000 pultruzion profili.

5 Texnik talablar

5.1 Listl ushbu standart talablariga muvofiq bo‘lishi va belgilangan tartibda tasdiqlangan texnologik hujjatlar bo‘yicha tayyorlanishi kerak.

5.2 Tashqi ko‘rinish ko‘rsatkichlari (nuqsonlar) bo‘yicha listl GOST 33344 (B ilova) talablariga muvofiq bo‘lishi kerak.

5.3 Varaqli profillarning o‘lchamlari 1-jadvalda ko‘rsatilgan o‘lchamlarga mos kelishi kerak. Ishlab chiqaruvchining iste’molchi bilan kelishuviga ko‘ra boshqa o‘lchamdagi list profillarni tayyorlashga yo‘l qo‘yiladi.

1-jadval - List profillarining o‘lchamlari

5.4 Pultruziya usulida tayyorlangan varaqli profillarning nominal o‘lchamlardan ruxsat etilgan chegaraviy chetlanishlari GOST 33344 (V ilova) ga muvofiq belgilanadi.

5.5 List profillarining uzunligi bo‘yicha ruxsat etilgan chegaraviy og‘ishlar quyidagilardan oshmasligi kerak:

- 710 mm dan 2000 mm gacha bo‘lgan uzunliklar uchun +10 mm;

- 2000 mm dan 6000 mm +25 mm gacha bo‘lgan uzunliklar uchun;

- 6000 mm +35 mm dan ortiq uzunliklar uchun.

5.6 Fizik-mexanik xususiyatlari bo‘yicha varaqli profillarning kompozit materiali GOST 33344 talablariga javob berishi kerak.

5.7 List profillari materialining yong‘in xavfi xususiyatlari quyidagilardan oshmasligi kerak:

- yonuvchanlik uchun - G2 (GOST 30244 bo‘yicha);

- alangalanish uchun - V2 (GOST 30402 bo‘yicha).

5.8 Buyurtmachi va ishlab chiqaruvchi o‘rtasidagi kelishuvga ko‘ra aniqlanadigan list profillarining bazalt kompozit materiali tavsiflari ko‘rsatkichlarining qiymatlari (GOST 33344 dagi 2-jadval) ishlab chiqaruvchi korxonaning texnologik hujjatlarida belgilanadi.

6. Xomashyo va materiallarga qo‘yiladigan talablar

6.1 Yassi listli pultruzion bazalt kompozit profillarni tayyorlash uchun profil uzunligi bo‘yicha asosiy armatura sifatida O‘z MSt ASTM D8448/D8448M bo‘yicha bazalt rovingi qo‘llanilishi lozim.

6.2 Yuzaning armaturalovchi qatlami sifatida amaldagi me’yoriy yoki texnik hujjatlar bo‘yicha bazalt mat qo‘llaniladi.

6.3 Bog‘lovchi sifatida amaldagi me’yoriy yoki texnik hujjatlar bo‘yicha vinilafir, poliefir, epoksid, fenol, termoplastik smolalar qo‘llaniladi.

6.4 Varaqli profillarni tayyorlash uchun qo‘llaniladigan materiallar GOST 24297 bo‘yicha kirish nazoratidan o‘tkazilishi kerak.

6.5 Listl tayyorlashda bazalt kompozitining tarkibi ishlab chiqaruvchi korxonaning texnologik hujjatlarida belgilangan retsepturaga muvofiq bo‘lishi kerak.

6.6 Armaturalovchi to‘ldiruvchi choklari GOST 33344 ning G ilovasiga muvofiq bajarilishi shart.

6.7 Varaqli profillarni tayyorlashda bazalt kompozit tarkibiga yonish ingibitorlari, ultrabinafsha nurlanish stabilizatorlari, rangli pigmentlar va boshqa to‘ldiruvchilarni kiritishga ruxsat etiladi.

6.8 Varaqli profillarni tayyorlashda bazalt kompozit tarkibiga 6.7-bandda ko‘rsatilgan to‘ldiruvchilarni kiritish materiallarning fizik-mexanik xususiyatlarini pasaytirmasligi kerak.

7. To‘liqlik

7.1 Varaqli profillarni yetkazib berishning to‘liqligi profilning aniq turi uchun texnik hujjatlarda yoki yetkazib berish shartnomasida belgilanadi.

8. Qadoqlash va markalash

8.1 GOST 33344 bo‘yicha qadoqlash va markirovkalash.

9. Xavfsizlik va atrof-muhitni muhofaza qilish talablari

9.1 GOST 33344 bo‘yicha xavfsizlik va atrof-muhitni muhofaza qilish talablari.

10. Namunalar olish va sinov usullari

10.1 GOST 33344, 4-jadval, 9.1-band bo‘yicha namunalar olish (tanlanma hajmi, sinov o‘tkazish uchun namunalar soni).

10.2 GOST 33344, 9.2–9.17-bandlar bo‘yicha sinovlar o‘tkazish.

10.3 Profil materialining yonuvchanlik guruhi buyurtmachi talabiga ko‘ra GOST 30244 yoki GOST 12.1.044 ga muvofiq aniqlanadi.

10.4 Profil materialining yonuvchanlik guruhi buyurtmachi talabiga ko‘ra GOST 30402 ga muvofiq aniqlanadi.

 11. Tashish va saqlash

11.1 GOST 33344 bo‘yicha varaqli profillarni tashish va saqlash.

12. Ishlab chiqaruvchining kafolatlari

12.1 Ishlab chiqaruvchi iste’molchi tomonidan tashish va saqlash qoidalariga rioya qilinganda, varaqli profillarning ushbu standart talablariga muvofiqligini kafolatlaydi.

12.2 Varaqli profillardan foydalanishning kafolatli muddati ................................

12.3 Kafolatli saqlash muddati — listl tayyorlangan kundan boshlab 18 oy.

12.4 Saqlash muddati tugagach, varaqli profillar ushbu standart hajmidagi talablarga muvofiqligi tekshirilishi kerak, shundan so‘ng ularni belgilangan maqsadda qo‘llash mumkinligi to‘g‘risida qaror qabul qilinadi.