Hujjatni ko'rish - Standart loyihasi tafsilotlari

O‘ZBEKISTON MILLIY STANDARTI

Shaxmat va shashka o'ynash uchun jihozlar. Texnikaviy shartlar

Rasmiy nashr

O‘zbekiston standartlar instituti

Toshkent

So‘z boshi

1. STQ 27 “Sport jihozlari va anjomlari” standartlashtirish bo‘yicha texnik qo‘mitasi hamda “Sport jihoz Lyuks” MChJ tomonidan ISHLAB CHIQILDI.

2. O‘zbekiston standartlar institutining 2026-yil “___”iyundagi _________-son buyrug‘i bilan TASDIQLANDI.

3. BIRINCHI MARTA TAQDIM ETILMOQDA.

Ushbu milliy standartni va unga bo‘lgan o‘zgartishlarni O‘zbekiston hududida amalga kiritish, qayta ko‘rib chiqish yoki bekor qilish haqidagi axborot Standartlashtirish bo‘yicha milliy organning rasmiy veb-saytlari va standartlarning yillik axborot ko‘rsatkichlarda chop etiladi.

Ushbu standartni O‘zbekiston hududida rasmiy tarqatish mutlaq huquqi O‘zbekiston standartlar institutiga tegishli.

O‘ZBEKISTON MILLIY STANDARTI

Shaxmat va shashka o'ynash uchun jihozlar. Texnikaviy shartlar

Инвентарь для игры в шахматы, шашки. Технические условия

Equipment for playing chess and checkers. Specifications

_________________________________________________________________________________

Amalga kiritish sanasi_______________ 2026-y.

1 Qo‘llanish doirasi

Ushbu milliy standart turli o'yinlar va musobaqalar uchun mo'ljallangan shaxmat va shashka jihozlariga (bundan keyin "jihozlar" deb yuritiladi) taalluqlidir, ularning taxtalari va donalariga issiq presslash usuli bilan plastmassadan tayyorlangan.

Quyidagi jihozlar ushbu milliy standartga muvofiq ishlab chiqariladi: shaxmat to'plamlari, shashka va stol usti uchun taxtalar (g'iloflar).

Ushbu milliy standart talablari majburiy hisoblanadi va sertifikatlashtirish uchun yaroqlidir.

2 Standartlarga havolalar

Ushbu milliy standartda quyidagi standartlarga qilingan havolalardan foydalanildi:

ГОСТ 35094-2024 Покрытия лакокрасочные. Группы, технические требования и обозначения

ГОСТ 9.104-2018 Единая система защиты от коррозии и старения. Покрытия лакокрасочные. Группы условий эксплуатации

ГОСТ 12.1.004-91 Система стандартов безопасности труда. Пожарная безопасность. Общие требования

ГОСТ 12.1.005-88 Система стандартов безопасности труда. Общие санитарно-гигиенические требования к воздуху рабочей зоны

ГОСТ 12.1.010-76 Система стандартов безопасности труда. Взрывобезопасность. Общие требования

ГОСТ 12.4.021-75 Система стандартов безопасности труда. Системы вентиляционные. Общие требования

ГОСТ 166-89 (ИСО 3599-76) Штангенциркули. Технические условия

ГОСТ 427-92

ГОСТ 5470-85

ГОСТ 7016-2013 Изделия из древесины и древесных материалов. Параметры шероховатости поверхности

ГОСТ 7502-98 Рулетки измерительные металлические. Технические условия

ГОСТ 7661-37

ГОСТ 8828-89 Бумага-основа и бумага двухслойная водонепроницаемая упаковочная. Технические условия

ГОСТ 8925-68

ГOCT 9639-71

___________________________________________________________________________

Rasmiy nashr

ГОСТ 10905-90

ГОСТ 12172-90

ГОСТ 15612-2013 Изделия из древесины и древесных материалов. Методы определения параметров шероховатости поверхности

ГОСТ 16338-85

ГОСТ 16483.7-88

ГОСТ 17308-88

ГОСТ 20477-86

O‘z DSt 1.17:99 Система стандартизации Республики Узбекистан. Порядок разработки, согласования, утверждения и регистрации технических описаний, образцов эталонов.

Izoh - Ushbu standartdan foydalanishda Standartlashtirish bo‘yicha milliy organning rasmiy veb-saytlari va standartlarning yillik axborot ko‘rsatkichlariga muvofiq standartlarni O‘zbekiston Respublikasi hududida amal qilinishi tekshirilishi kerak. Agar havola qilingan standart almashtirilgan (o‘zgartirilgan) bo‘lsa, unda ushbu standartdan foydalanishda almashtirilgan (o‘zgartirilgan) standartga amal qilish kerak. Agar havola qilinayotgan standart almashtirilmasdan bekor qilingan bo‘lsa, unga havola qilingan qoida ushbu havolaga taalluqli bo‘lmagan qismida qo‘llaniladi.

3 Texnik talablar

3.1 Shaxmat va shashka o'ynash uchun jihozlar mazkur standart talablariga, texnologik hujjatlarga va belgilangan tartibda tasdiqlangan O‘zDSt 1.17 bo‘yicha etalon namunalarga muvofiq bo‘lishi kerak.

3.2 Asosiy parametrlar va o‘lchamlar

3.2.1 Shaxmat donalari, shashka va o'yin taxtalarining asosiy o'lchamlari 1-jadvalga mos kelishi kerak.

1-jadval

Mahsulot nomi va uning parametrlari	Shakllarning o'lchamlari (chiplar), mm		O'yin maydonining o'lchamlari mm	O'yin maydonining o'lchamlari mm
Mahsulot nomi va uning parametrlari	Diametr	Balandligi	Uzunlik	Kengligi
Shaxmat (dona)	34 dan 44 gacha	60 dan 112 gacha
shashka (taxtalari)	25 dan 35 gacha	7 dan 11 gacha
Shaxmat-shashka taxtasi		20 dan 30 gacha	300x300 dan 510x510 dan
Korpusning tashqi tomoniga bo'yoq bilan surtilgan maydonlarning o'lchamlari			40x40 dan 60x60 dan
Doskaning chetidan maydonlarning boshigacha ramka			20 dan 30 gacha

Mahsulot nomi va uning parametrlari	Shakllarning o'lchamlari (chiplar), mm		O'yin maydonining o'lchamlari mm	O'yin maydonining o'lchamlari mm
Mahsulot nomi va uning parametrlari	Diametr	Balandligi	Uzunlik	Kengligi
Shaxmat (dona)	34 dan 44 gacha	60 dan 112 gacha
shashka (taxtalari)	25 dan 35 gacha	7 dan 11 gacha
Shaxmat-shashka taxtasi		20 dan 30 gacha	300x300 dan 510x510 dan
Korpusning tashqi tomoniga bo'yoq bilan surtilgan maydonlarning o'lchamlari			40x40 dan 60x60 dan
Doskaning chetidan maydonlarning boshigacha ramka			20 dan 30 gacha

Mahsulot nomi va uning parametrlari	Shakllarning o'lchamlari (chiplar), mm		O'yin maydonining o'lchamlari mm	O'yin maydonining o'lchamlari mm
Mahsulot nomi va uning parametrlari	Diametr	Balandligi	Uzunlik	Kengligi
Shaxmat (dona)	34 dan 44 gacha	60 dan 112 gacha
shashka (taxtalari)	25 dan 35 gacha	7 dan 11 gacha
Shaxmat-shashka taxtasi		20 dan 30 gacha	300x300 dan 510x510 dan
Korpusning tashqi tomoniga bo'yoq bilan surtilgan maydonlarning o'lchamlari			40x40 dan 60x60 dan
Doskaning chetidan maydonlarning boshigacha ramka			20 dan 30 gacha

Izohlar:

a) Barcha shaxmat donalarining o'lchamlari quyidagi kombinatsiyada qirolga nisbatda saqlanishi kerak.

Vazir — Shohning bo'yining 0,9 barobari

Fil — 0,8 ---- —//-----—//—---—

Ot — 0,7 -----//———---//-——--

Rux — 0,6 -----//-----//----

Piyoda — 0,5 —// —//--———

b) Shaxmat va shashka donalarining asosining diametri taxtadan 20-30% kichikroq bo'lishi kerak.

3.2.2 Uskunaning sirtlari silliq, burmalar, ezilgan joylar, yoriqlar, chuqurchalar va burmalarsiz bo'lishi kerak.

3.2.3 O'yin taxtasidagi kichik yoriqlar va yirtiqlarni asosiy material rangiga mos keladigan maxsus yog'och plomba moddasi bilan ta'mirlash mumkin.

3.2.4 Doskadagi maydon belgilari qarama-qarshi va tiniq bo'lishi kerak; bo'yoqning oqishi mumkin emas.

3.2.5 Yog'och qismlarning ‘adir-budurligi Ra tashqi tomondan 3,2 µm dan va korpusning ichki qismida 25 µm dan oshmasligi kerak.

3.2.6 Hech qanday mahsulotda bo'g'inlarga ruxsat berilmaydi.

3.2.7 Bo'yoq qoplamasi V sinf sifat standartlariga va ГОСТ 35094 va ГОСТ 9.104 ga javob berishi kerak. Bo'yoqning ko'chishiga ruxsat berilmaydi.

3.2.8 Yog'och qismlar tashqi tomondan tiniq lak bilan qoplangan bo'lishi kerak.

3.2.9 Gips shaxmat figuralarining ichki bo'shlig'ini 1:1 nisbatda qum aralashmasi bilan to'ldirishga va keyin uni tiqin bilan yopishga ruxsat beriladi.

3.2.10 Plastik quyma shaxmat figuralarining ichki bo'shlig'ini to'ldirish uchun quyma materiallardan foydalanish taqiqlanadi.

3.2.11 Pastki qismida, frizda (doska joylashuv chizig'iga parallel), qora kvadratdan boshlab chapdan o'ngga "A" dan "H" gacha bo'lgan lotin harflari va chapda pastdan yuqoriga "1" dan "8" gacha bo'lgan raqamlar qo'llaniladi.

3.2.12 O'yin taxtasida surtilgan bo'yoqning siljishi 0,5 mm dan oshmasligi kerak.

3.2.13 Metall qismlar dekorativ qoplamaga ega bo'lishi kerak.

3.2.14 Flanel mato shaxmat figuralarining tagiga yopishtirilgan. Qo'llanilgan yopishtiruvchi old tomonida 1 daqiqadan ortiq vaqt davomida chiziqlarga ega bo'lmasligi kerak.

3.2.15 Shaxmat figurasi astarini tozalashga ruxsat berilmaydi.

3.2.16 Gʻilofning geometrik oʻlchamlari chizma va standart namunalarga toʻliq mos kelishi kerak.

3.2.17 Yogʻoch mahsulotlarining namlik miqdori 10% dan oshmasligi kerak.

3.2.18 Shaxmat va shashka taxtalarida gʻilofning yarmini mahkam yopadigan va ularning tasodifan ochilishiga yoʻl qoʻymaydigan qulflash moslamalari boʻlishi kerak.

3.2.19 Oʻyin taxtasining burchaklaridagi ramka elementlari ГОСТ 12172 ga muvofiq yopishtiruvchi bilan oldindan qoplangandan soʻng, qoʻshimcha ravishda yoysimon qoʻshimchalar bilan mahkamlanadi.

3.2.20 Oʻyin taxtalarining sirtlariga bezaklar va boshqa maʼlumotlarga ruxsat berilmaydi.

3.3 Xomashyo, materiallar va sotib olinadigan buyumlarga qo‘yiladigan talablar

3.3.1 Shaxmat va shashka buyumlari ГОСТ 16338 ga muvofiq birlamchi foydalanish uchun past zichlikdagi polietilendan tayyorlanishi kerak.

3.3.2 Chet qo'shimchalarni o'z ichiga olgan past zichlikdagi polietilendan dan foydalanishga ruxsat berilmaydi.

3.3.3 Shaxmat buyumlari qopqoqlari ГОСТ 9639 ga muvofiq varaq vinil yordamida tayyorlanishi kerak.

3.3.4 Paxta, flanel yoki flanelni yopishtirish ГОСТ 12172 ga muvofiq polivinil asetat (PVA) yopishtiruvchi bilan amalga oshiriladi.

3.3.5 Tegishli ravishda tasdiqlangan me'yoriy hujjatlarga muvofiq tayyorlangan 88N yopishtiruvchidan foydalanishga ruxsat beriladi.

3.3.6 Shaxmat yoki shashka qutilarini ishlab chiqarish uchun kontrplak kamida 2 va 3 mm qalinlikda bo'lishi kerak.

3.3.7 Qoplama uchun ГОСТ 5470 ga muvofiq lak ishlatiladi.

3.3.8 Sotib olingan metall buyumlar burmalar, tirnalishlar, chuqurchalar yoki buzilishlardan xoli bo'lishi kerak.

3.3.9 To'q rangli buyumlarning ranglari qora; och rangli buyumlarning ranglari oq, fil suyagi va och sariq rangda.

3.3.10 Rangsiz xom ashyolardan foydalanishga yo'l qo'yilmaydi.

Barcha shaxmat va shashka buyumlari standartga mos kelishi kerak.

3.3.11 Tanlangan pigmentlarning kontrast darajasi standart namunalarga mos kelishi kerak.

3.3.12 Mahsulotlar ishlab chiqarish uchun mo'ljallangan materiallar Davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati organining xulosasiga ega bo'lishi kerak.

3.4 Komplektlilik

Shaxmat to'plamiga quyidagilar kiradi:

Qirol 1 ta yorug'lik, 1 ta to'q rangli figura

— Qirolicha —1 —1—

— Yepiskop —2 —2—

— Ritsar —2— —2—

— Qal'a —2— —2—

Piyada 8— —8—

— O'yin taxtasi 1

Shashka to'plamiga quyidagilar kiradi:

— Fishkalar: 12 ta yorug'lik, 12 ta to'q rangli figura; o'yin taxtasi.

3.5 Tamg‘alash

3.5.1 Har bir jihozlar tamg‘alashga ega bo‘lishi kerak. Tamg‘alash qog‘oz yorliqda tipografik yoki boshqa bosma usulda bajarilishi kerak.

3.5.2 Yoqliq jihozlarning orqa tomoniga mustahkam yopishtirilishi kerak.

3.5.3 Tamg‘alash aniq bo‘lishi va quyidagilarni o‘z ichiga olishi kerak:

- ishlab chiqaruvchi korxonaning nomi va tovar belgisi, manzili;

- buyumning to‘liq nomi;

- mazkur standartning belgisi;

- ishlab chiqarilgan sana (oy, yil);

- saqlash va foydalanish kafolat muddati;

- texnik nazorat bo‘limi muhri;

- sertifikatlangan mahsulot uchun muvofiqlik belgisi;

- ishlab chiqaruvchi mamlakat.

3.6 Qadoqlash

3.6.1 Shaxmat yoki shashka to'plamlari ГОСТ 8828 ga muvofiq o'rash qog'oziga qadoqlanadi, so'ngra ГОСТ 17308 ga muvofiq ip yoki ГОСТ 20477 ga muvofiq yopishqoq lenta bilan bog'lanadi.

3.6.2 O'rash materiali sifatida selofan paketdan foydalanishga ruxsat beriladi, so'ngra paketning teshigi yopishqoq lenta bilan yopiladi.

4 Xavfsizlik va atrof-muhitni muhofaza qilish talablari

4.1 Jihozlar ishlab chiqariladigan ishlab chiqarish xonalari ГОСТ 12.4.021 talablariga muvofiq umumiy almashuvchi mexanik ta’minot-so‘rish ventilyatsiyasi bilan jihozlangan bo‘lishi kerak.

Ish beruvchi ГОСТ 12.1.005 talablariga muvofiq ish joylaridagi havo muhiti holati ustidan ishlab chiqarish nazoratini ta’minlashi shart.

4.2 Yong‘in xavfsizligi va ishlab chiqarish sanitariyasi talablari ГОСТ 12.1.004 va
ГОСТ 12.1.010 talablariga muvofiq bo‘lishi kerak.

Yong‘inni o‘chirish vositalari:

qum;

kigiz to‘shama;

OP va OU turidagi o‘t o‘chirgichlar;

ishlab chiqaruvchi korxonaning amaldagi me’yoriy hujjatlariga muvofiq kimyoviy yoki havo-mexanik ko‘pik.

4.3 Jihozlar ishlab chiqarishda atmosferaga zararli chiqindilar chiqarilmaydi.

5 Qabul qilish qoidalari

5.1 Jihozlarning sifatini tekshirish korxonaning texnik nazorat xizmati tomonidan amalga oshiriladi va mazkur standart, konstruktorlik hujjatlari hamda belgilangan tartibda tasdiqlangan etalon namuna talablariga muvofiq o‘tkaziladi.

5.2 Jihozlar qabul qilish uchun partiyalar bilan taqdim etiladi.

Bir sifat hujjati bilan rasmiylashtirilgan jihozlar soni partiya deb hisoblanadi.

5.3 Ushbu milliy standart talablariga muvofiqligi sifatini tekshirish uchun qabul qilish, davriy va sertifikatlash sinovlari o'tkaziladi.

5.4 Qabul qilish sinovlari davomida tekshirish uchun taqdim etilgan har bir mahsulotning tashqi ko'rinishi tekshiriladi.

Agar kamida bitta ko'rsatkich bo'yicha qoniqarsiz natijalar aniqlansa, shaxmat to'plami, shashka to'plami yoki o'yin taxtasi ushbu texnik spetsifikatsiyalarning tekshirish talablariga javob bermagan deb hisoblanadi:

Qismlarning asosiy o'lchamlari, sirt pürüzlülüğü va shaxmat va shashka qismlarining to'liqligi partiyadagi mahsulotlarning 2% da, lekin tasodifiy tanlangan kamida 2 ta va ko'pi bilan 10 ta to'plamda tekshiriladi.

Agar kamida bitta to'plam ushbu texnik spetsifikatsiyalar talablariga javob bermasa, salbiy natijalar olingan ko'rsatkichlar uchun bir xil partiyadan olingan mahsulotlar sonining ikki baravarida takroriy tekshirish o'tkaziladi. Agar takroriy tekshirish natijalari kamida bitta mahsulot uchun salbiy bo'lsa, butun partiya rad etiladi.

5.5 Qabul qilish sinovlaridan o'tgan mahsulotlar davriy sinovdan o'tkaziladi. Ushbu sinovlar uchun 100 ta to'plamdan ikkita namuna tasodifiy tanlanadi. Agar davriy sinovlar natijalari qoniqarsiz bo'lsa, nuqsonlar tuzatilgandan so'ng mahsulotlar qayta sinovdan o'tkazish uchun taqdim etiladi.

Agar takroriy davriy sinovlar natijalari qoniqarsiz bo'lsa, korxonada uskunalarni qabul qilish to'xtatiladi. Nuqsonlarning sabablari tuzatilgunga va ijobiy sinov natijalari olinmaguncha ish to'xtatiladi. Davriy sinovlar chorakda kamida bir marta o'tkazilishi kerak. Davriy sinovlar natijalari bayonnomada qayd etiladi.

5.6 Bo‘yalgan yuzalardan ajralib chiqadigan uchuvchan kimyoviy moddalar miqdori O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan ruxsat etilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.

5.7 Sertifikatlashtirish sinovlari O‘zbekiston Respublikasi Milliy sertifikatlashtirish tizimi talablari asosida akkreditatsiyadan o‘tgan laboratoriyalarda o‘tkaziladi.

6 Nazorat usullari

6.1 Gabarit o‘lchamlar ГОСТ 7502 bo‘yicha 3-aniqlik sinfidagi o‘lchov ruletkasi, ГОСТ 166 bo‘yicha shtangensirkul yoki o‘lchash aniqligi 1 mm gacha bo‘lgan boshqa o‘lchash asboblari bilan tekshiriladi.

6.2 Doska elementlarining g‘adir-budurligi ГОСТ 15612 ga mos kelishi kerak.

6.3 Shaxmat yoki shashka to'plamining qolgan qismlari vizual tekshiriladi.

6.4 Yog‘ochning namligi ГОСТ 16588 bo‘yicha aniqlanadi.

6.5 Qo‘llanilgan materiallar va komplektlilik g‘ulaga oid texnik hujjatlar bo‘yicha tekshiriladi.

6.6 Bosish orqali ishlab chiqarilgan barcha shaxmat va shashka buyumlarida ishlab chiqaruvchining amaldagi me'yoriy hujjatlariga muvofiq o'lchagich yoki mikrometr bilan tekshirilishi kerak bo'lgan nuqsonlar bo'lishi mumkin, chuqurliklar va bo'shliqlar esa ГОСТ 7661 yoki boshqa universal o'lchov asboblari bo'yicha chuqurlik o'lchagich bilan tekshirilishi kerak.

6.7 Qiyshiqlik ГОСТ 8925 ga muvofiq sezgich o'lchagichlar to'plami bilan tekshirilishi kerak. Mahsulot ГОСТ 10905 ga muvofiq sirt plastinkasiga ko'tarilgan belgilar yoki dekorativ elementlarsiz yon tomoni bilan joylashtiriladi va uning markaziga 20 N kuch qo'llaniladi.

6.8 Bo'yoq migratsiyasi ko'rsatkichlari mahsulotni ГОСТ 7259 ga muvofiq oq paxta mato yoki paxta tayoqchasi bilan ishqalash orqali aniqlanadi.

7 Tashish va saqlash

7.1 Maxsulotlar qadoqlangan holda O‘zbekiston Respublikasi Transport va temir yo‘llar vazirligi tomonidan ruxsat etilgan barcha transport turlarida yopiq transport vositalarida tashilishi kerak.

Maxsulotlarni tashish mayda jo‘natmalar bilan amalga oshiriladi.

Tashish har bir transport turi uchun amal qiluvchi yuk tashish qoidalariga muvofiq bajarilishi kerak.

7.2 Bir aholi punkti doirasida g‘ulalarni shikastlanish, ifloslanish va atmosfera yog‘inlaridan himoya qilish sharti bilan ochiq avtotransportda tashishga ruxsat etiladi.

7.3 Qadoqlangan maxsulotlar jo‘natuvchi (oluvchi)ning yopiq binolarida havo harorati plyus 2 °C dan past bo‘lmagan va havoning nisbiy namligi 45 % dan 70 % gacha bo‘lgan sharoitda saqlanishi kerak.

Transport tashkiloti tomonidan tashish va vaqtincha saqlash sharoitlari tashqi muhit iqlimiy omillari ta’siri bo‘yicha ГОСТ 15150 ga muvofiq OJ (5) saqlash guruhi talablariga mos bo‘lishi kerak.

8 Ishlab chiqaruvchi kafolatlari

8.1 Ishlab chiqaruvchi iste’molchi tomonidan foydalanish, tashish va saqlash shartlariga rioya qilingan taqdirda g‘ulaning mazkur standart talablariga muvofiqligini kafolatlaydi.

8.2 Foydalanishning kafolat muddati buyum iste’molchi tomonidan qabul qilingan kundan boshlab 12 oy.

A ilova (tavsiya etiladi)

B ilova (tavsiya etiladi)

Bibliografik ma‘lumotlar

SMT 97.220

__________________________________________________________________________________

Muhim so‘zlar: umumiy jismoniy tayyorgarlik mashqlari uchun mo‘ljallangan gimnastika g‘ulasi.

__________________________________________________________________________________

Loyiha yaratuvchi:

ID:

Muhokamaga chiqarish sanasi

Yakunlanish sanasi

Hujjatni umumiy izohlari

Bandlardagi izohlar

Barcha Izohlar

Bosh sahifa

Biz haqimizda