O ‘ZBEKISTON MILLIY STANDARTI

_____________________________________________________________________________

«XAVO KOLLEKTORI-6,3» VA «XAVO KOLLEKTORI-10,0»

Umumiy texnik shartlar 

“Andijon yuk vagonlarini kurish va ta’mirlash zavodi” AJ

ANDIJON

SO‘Z BOShI

1. “Andijon yuk vagonlarini kurish va ta’mirlash zavodi” AJ tomonidan ishlab chiqilgan va kiritilgan.

2. “Andijon yuk vagonlarini kurish va ta’mirlash zavodi” AJ tomonidan tasdiqlangan.

3.   Ts 04868285-006:2018 o‘rniga

4. O’zDSt 1.6:2013 «O‘zbekiston Davlat standartlatirish tizimi. Me’yoriy xujjatlar. Tuzishga. Bayonlashga va belgilanishga qo‘yilgan umumiy talablar». Talablariga muvofiq.

Mundarija

1.   Qo‘llanilishi doirasi                                                    ……………….. .. ...................1

2.   Me’yoriy xujjatlarga xavololar                                  ……………….. ...................... 1

3.   Texnikaviy talablar                                                       ………………..  ...................3

4.   Xavfsizlikka doir talablar                                              ……………..... ................... 6

5.   Qabul qilish qoidalari                                                  ………………......................  6

6.   Nazorat usullari                                                              ……………….................... 8

7.   Qadoqlash. Saqlash va transportda tashish                      ………………...................8

8.   Ishlab chiqaruvchining kafolatlari                               ………………. .................... 9

9 Илова А........................................................................................................................10

10. Илова Б......................................................................................................................11

11.   Bibliografik ma’lumotlar                                             ………………....................12

12. O‘zgarishlarni qayd qilish varaqasi                               ………………....................13

O ‘ZBEKISTON MILLIY STANDARTI

__________________________________________________________________________

«XAVO KOLLEKTORI VS-6,3» VA «XAVO KOLLEKTORI VS-10»

UMUMIY TEXNIK SHARTLAR

«ВОЗДУХОСБОРНИК ВС-6,3» И «ВОЗДУХОСБОРНИК ВС-10»

ОБЩИЕ ТЕХНИЧЕСКИЕ УСЛОВИЯ

"AIR RECEIVER VS-6.3" AND "AIR RECEIVER VS-10"
 GENERAL TECHNICAL SPECIFICATIONS

Kiritilish sanasi «___ » ___________ yildan.

Amal kilish muddati «___» _________ yilgacha 

1 Qo ‘llanish doirasi

Ushbu milliy standart (O‘zMSt) statsionar porshenlik xavo kompressorlarida qo‘llanilishiga mo‘ljallangan, shuningdek 0,785 MRa (8 kgf/cm2) ortiqcha ishchi bosimdan ortik bo‘lmagan vintlik va rotatsion statsionar xavo kompressorlarida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan xavo kollektorilariga talluqlidir.

Xavo kollektorinig iqlimiy tayyorlanishi GOST 15150 bo ‘yicha gurux sharoiti UZ, joylashuvi 2 toifa.

Ushbu milliy standartning barcha talablari majburiy va sertifikatlashtirish uchun yaroqlidir. Maxsulotni buyurtma berishda va (yoki) boshqa xujjatlarda yozish misoli:

«Xavo kollektori VS-6,3», O‘zMSt 04868285-006:2026;

2 Me’yoriy xujjatlarga xavolalar

Ushbu milliy standartda quyidagi me’yoriy xujjatlarga xavolalardan foydalanilgan:

Izox: Ushbu standartdan foydalanishda uavola silingan standartlar, joriy yilning 1 yanvar xolati bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi territoriyasida amalda bo‘lgan standartlarning maxlumotnoma ro‘yxatiga kiritilganligini tekshirish maqsadga muvofiq bo‘ladi. Agarda xavola qilingan xujjat almashtirilgan (o‘zgartirilgan) bo‘lsa unda ushbu standartdan foydalanishda almashtirilgan (o‘zgartirilgan) standart qo‘llaniladi. Agarda xavola qilingan xujjat almashtirilmasdan bekor qilingan bo‘lsa, u xolatda xavola xujjatlar yo‘llanilmasdan foydalaniladi.

1. Texnikaviy talablar

2. Xavo kollektorlari ushbu milliy standart talablariga, “Bosim ostida ishlovchi sigimlarni tuzilishi va xavfsiz ishlatilishi qoidalari” ga va belgilangan tartibda tasdiqlangan tasniflanishicha A0-4383.00.00.00 va AO-4384.00.0 konstruktorlik xujjatlari to‘plamiga muvofiq bo‘lishi shart.

3.2Asosiy o‘lchamlari va tasniflari.

3.2.1Xavo kollektorlarining asosiy o‘lchamlari va tasniflari 1 jadvalda belgilangan ko‘rsatgichlarga muvofiq bo‘lishi shart.

1 jadval

3.3.Konstruksiyaga qo‘yilgan talablar

3.3.1Xavo kollektorlarining obechakasi, tubi, lyuk qopqog‘i, quvurlari va flaneslarining materiallari chizmalarda ko‘rsatilgan talablarga muvofiq bo‘lishi shart.

Izox: Minus 30°S xaroratdan past xaroratda ishlashi ko ‘zda tutilgan 09G2S turdagi po ‘latlarni, maxsulotning ishchi xaroratida zarbga qovushqoqlik ko ‘rsatgichi bo ‘yicha tekshirishga ruxsat beriladi.

3.3.2 Po‘lat listning zarbga qovushqoqligi va uzilishdagi vaqtinchalik qarshiligi 2 jadvalda belgilangan ko‘rsatgichlardan kam bo‘lmasligi shart.

2 jadval

1. Xavo kollektorlarida GOST 6533 ga muvofiq bort xosil qilish qilingan elliptik tubdan foydalanish tavsiya etiladi.

2. 0,98 MRa (10 kgf/cm2) mo‘jallangan xavo kollektorlari konstruksiyasi va payvandlangan yassi po‘lat flaneslar GOST 1820 bo‘yicha tayyorlanadi.

3. Xavo kollektorlarining payvandlangan chok tutashmalari yuqori tomondan eritish usuli bilan amalga oshiriladi. Obechayka va tubining tutashgan choki qoldiriladigan taglik xalqalarda amalga oshirilishi mumkin.

4. Payvandlash choklarida “Bosim ostida ishlovchi idishlarning tuzilishi va xavfsiz ishlatilishi qoidalariga kiritilgan me’yorlardan ortiq xatoliklarga yo ‘l qo ‘yilmaydi.

5. Devor qalinligi 6 mm va undan yuqori bo ‘lgan barcha payvandlash choklari majburiy tamgalanadi.

6. Xavo kollektoridan chiqadigan xavo uchun quvur tubga yoki tub quvuriga ulangan bo ‘lishi shart.

7. Chiqish va kirish quvurlarini payvandlab tayyorlashga, korpusning chiqish va kirish quvurlari ulangan joy atrofini konstruktorlik xujjatlari ko ‘rsatmasiga teskari o ‘zgartirish va quvurlar joylanishi balandligini saqlab qolgan xolda tayyorlashga ruxsat beriladi.

8. Kondensat va moylarni oqizish R(u) 1,6 MRa (16 kgf/cm2) bosimga mo ‘jallangan quvurlari diametri Du 25 mm bo ‘lgan kulrang cho‘yan yoki toblangan cho‘yandan tayorlangan muftalik berkitish ventilli quvurdan tayyorlanishi mumkin.

9. Xavo kollektori ostki silindr qismida joylashgan 420x325 mm (oval) yoki diametri 450 mm (alana) o ‘lchamdagi lyuk bo‘lishi shart. Lyuk qopkog‘i yumshoq zichlagichlik o‘zi zichlab yopiladigan bo‘lishi shart

10. Chiqish va kirish quvurlarini payvandlash yo‘li bilan tayyorlashga ruxsat etiladi.

11. Kondensat va moylarni oqizish quvurlari diametri Du 25 mm bo‘lgan muftalik ventilli quvurdan tayyorlanishi mumkin.

12. 150 mm o‘lchamdan yuqori chiqish va kirish quvurlari uchun tuynuklar, mustakkamlik xisob-kitoblari va me’yorlariga muvofiq xolda qatirilgan bo‘lishi shart.

Detallarning rezbali qismi sillik, ezilmagan, o‘tkir qirindilarsiz, o‘ralgan iplarsiz, yirtilmagan va GOST 1759.0 talablari asosida mustaxkamligiga ta’sir qiluvchi nuksonlar bo‘lmasligi shart.

13. Gaykaga qotirilgan boltning gaykadan chiqib turishi kamida 2 ta rezba xalqasi va boltning diametri o‘lchamidan oshib ketmasligi kerak.

14. Shplint usmalari oraligi 45-90° burchak ostida yoyilgan bo‘lishi shart.

15.     Qoplamalarga qo‘yilgan talablar.

16. Bo‘yoklashdan (gruntirovkalash) oldin metallning yuzalari GOST 9.402 bo‘yicha tayyorlanadi, tozalash darajasi 3 dan kam bo‘lmasligi kerak

17. Qoplamalar GOST 7409 talablariga muvofik bo‘lishi kerak.

18. Bo‘yalishi GOST 6465 bo‘yicha, PF-115 buyok bilan, kul rangda bo‘yaladi.

19. Qoplama sifati bo‘yash texnologik jarayon yakunlangandan so‘ngina nazorat qilinadi.

20. Yig‘ish jarayoniga talablar

21. Maxsulotlarning yig‘ish, bajarilgan jarayonlarni nazorat qilish ko‘zda tutilgan ishlab chiqarish texnik chizmalar va texnologiyalar asosida amalga oshirilishi shart.

22. Barcha qismlarning ishqalanuvchi yuzalari yig‘ish jarayonida UzTR.783- 024:2017 Umumiy texnik reglamentga muvofiq moylash materiallar bilan qoplangan bo‘lishi shart.

23. Ishonchlilikka talablar

24. Xizmat qilish muddati 10 yildan kam emas.

25. Butlanishi

26. Xavo kollektori to‘plami quyidagilarni uz ichiga oladi:

• diametri 150 mm dan kam bo‘lmagan, yuqori o‘lchash ko‘lami 1,57 MRa (16 kgf/cm), aniqlik sinfi 1.6 dan kam bo‘lmagan, 3 bosqich kranli manometr, xavo kollektori korpusiga biriktirish uchun burchak va nipel;

• saqlash klapani va muftalik yopish krani;

• 6,3 t3 va undan yuqori sig‘imga ega bo‘lgan xavo kollektorlariga saqlash klapanlarini biriktirish uchun chiqish burchaklari;

• birikish flaneslari (quvur teshigiga mos bo‘lmagan xolda ishlov berilgan), boltlari, gaykalari, kirish va chiqish quvurcha zichlagichlari, ishlab chiqarish sozlagichi shtuseri. Buyurtmachi talabiga asosan quvur teshigiga mos xolda ishlov berilgan flaneslar tayorlanadi;

• gaykalari, boltlari va zichlagichlari bilan but xolda lyuk qopqoqlari;

• ushlagich uchun sozlanuvchi boltlar.

27. Xar bir xavo kollektori GOST 2.601 bo‘yicha eksplutatsiya xujjatlari quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

• “Bosim ostida ishlovchi sig‘imlarni tuzilishi va xavfsiz ishlatilishi qoidalari” ga muvofik pasport;

• Xavo kollektorini o ‘rnatish va xavfsiz ishlatish bo‘yicha ko‘rsatmalar;

• saqlash klapanlarini pasporta va ishlatish bo‘yicha ko‘rsatmalar;

28. Ishlatish xujjatlarida boylash bo‘yicha ko‘rsatma berilishi shart.

29. Yorliqlanishi

30. Yorliqlanishi ma’lumotlari AO -4383.04.00.01 “Tablichka” chizmasiga muvofik bo‘lishi shart

• korxona nomi;

• korxona manzili;

• maxsulotning shartli belgisi;

                        milliy standart belgilanishi;

• korxona raqami № ;

• ishlab chiqarilgan sana, oy, yil;

• ishchi bosim, MRa;

-           sinov bosimi, MRa;

• sig‘im og‘irligi kg;

           -           sig‘im materiali;

• TNB tamg‘asi;

• ishlash kafolat muddati, 12 oy;

• O‘zbekistonda sotish uchun -“O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan” yozuvi,

• maxsulotni eksport qilishda - “Made in Uzbekistan” yozuvi;

• ishlab chiqaruvchi logotipi;

-           milliy muvofiqlik belgisi; (sertifikatlangandan so‘ng)

3.8.3 Ishlab chiqarilgan xavo kollektori yorligi, AO- 4383.04.00.01 texnik chizmaga asosan qalinligi 0,8 mm, StZ markali, 130x115 mm o‘lchamli po‘lat listda tayorlangan bo‘lishi shart.          Yorliqlanishi zarb sotida bosma usulda tayyorlanadi.

31. Yorliqlanishdagi yozuv xarflari GOST 2930 bo‘yicha PO-4 dan kam bo‘lmasligi kerak.

32. Qadoqlanishi

33. Xavo kollektori qadoqlanmagan xolda yetkaziladi.

34. Yuk xujjatlari GOST 23170 bo‘yicha qadoqlanishi shart.

35. Xavfsizlikka talablar

36. Xavo kollektori O‘zbekistan Respublikasi nazorat organlari tomonidan tasdiqlangan “Bosim ostida ishlovchi sig‘imlarni tuzilishi va xavfsiz ishlatilishi qoidalari” ga muvofiq bo‘lishi shart.

37. Xavo kollektorini ishlayotgan xolatida ta’mirlashga yo‘l qo‘yilmaydi.

38. Xavo kollektori ishchi manometri shkalasining 0,785 MPa (8,0kgf/cm2) bosim ko‘rsatgichida qizil chiziq tortilgan bo‘lishi shart. Shuningdek manometr g‘ilofining tashqi qismiga, qizil rangda, oynaga zich yopishgan plastina xolda o‘rnatish xam mumkin.

39. Xavo kollektori GOST 13716 ta muvofik boylash uskunasi bilan jixozlangan bo‘lishi shart.

40. Xavo kollektorlarini quyidagi xollarda ishlatishga yo‘l qo‘yilmaydi:

• xavo kollektorlarida ruxsat etilgandan yuqori bosim bo‘lganda;

• saqlash klapanlari va manometrlarning yaroqsiz xolida.

GOST 380 talabiga muvofik uglerodlik po‘latdan tayyorlangan xavo kollektorlarini qishgi faslida ishga tushirish, to‘xtatish va sinash, Uzdavtemiryulnazorat bilan kelishilgan xolda, maxsulotni qishki faslda ishga tushirish, to‘xtatish va sinash reglamentiga muvofiq o‘tkazilishi shart.

6. GOST 380 ga muvofiq StZsp va StZps po‘lat turlaridan tayyorlangan va minus 20°S darajadan past bo‘lgan xaroratda ishlatilayotgan xavo kollektorlarini bosim ostida qoldirilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

5 Qabul qilish qoidalari

5.1 Xavo kollektorlarining ushbu milliy standartga, “Bosim ostida ishlovchi sigimlarni tuzilishi va xavfsiz ishlatilishi qoidalari” va konstruktorlik xujjatlar to‘plamiga muvofiqligini nazorat qilish maqsadida texnik ishlab chiqaruvchi korxonaning texnologik nazorat qilish (TNB) xizmati tomonidan GOST 15.309 standart talablariga muvofiq qabul qilish va topshirish, davriy va sertifikatlashtirish sinovlari o‘tkaziladi.

5.2 Qabul qilish va topshirish sinovlaridan xar bir xavo kollektorlari o‘tkaziladi.

5.3 Korxona TNBsi yetkazib berilayotgan butlovchi qismlarni GOST 24297 talablariga muvofiq kirish nazoratidan o‘tkazadi.

Qabul qilish va topshirish sinovlari tarkibi va tartibi 3 jadvalda keltirilgan.

3-jadval

7. Xavo kollektorlarining qabul qilish va topshirish sinovlaridan o‘tkazish
    jarayonida ushbu milliy standart talablariga va konstruktorlik
    xujjatlariga nomuvofiklik aniqlansa, aniqlangan nomuvofiklik bartaraf etiladi. So‘ngra xavo kollektori aniqlangan nomunofiqliklar bo‘yicha qayta qabul qilish va topshirish sinovlaridan o‘tkaziladi. Nuqsonni bartaraf etish imkoniyati bo‘lmagan xavo kollektorlari xisobdan chiqariladi.

8. Texnik nazorat qilish xizmati tomonidan qabul qilingan xavo kollektoriga pasport rasmiylashtiriladi.

9. Xavo kollektorlarining davriy sinovlari uch yilda bir martadan kam bo‘lmagan miqdorda amalga oshiriladi.

Ushbu milliy standart talablariga va konstruktorlik xujjatlariga muvofikligini aniqlash maqsadida qabul qilish va topshirish sinovlaridan o‘tkan bir dona xavo kollektori davriy sinovdan o‘tkaziladi.

10. Davriy sinovda xavo kollektorini 3 jadvalga muvofiq nazorat qilinadi.

11. Davriy sinovda salbiy natija olingan taqdirda, nuqson sababi aniqlanadi va bartaraf etiladi.

Qayta sinovlar nuqsonlarni kelib chiqish sabablari aniqlanib va ularni bartaraf etish tadbirlari o‘tkazilgandan so‘ng to‘grilangan yoki tanlab olingan xavo kollektorida o‘tkaziladi.

12. Turni tasdiqlash sinovlari buyurtmachi bilan kelishilgan xolda konstruksiyaga yoki tayyorlash texnologyasiga kiritilgan sezilarli o ‘zgartirishlarni samaradorligi va maqsadga muvofiqligini baxolash maqsadida o‘tkaziladi.

Natijalari dalolatnoma va turni tasdiqlash sinov bayonnomalari bilan rasmiylashtiriladi.

13. Xavo kollektorining sertifikatlashtirish sinovlari ushbu milliy standartining barcha bandlariga muvofiqligini bo ‘yicha, O‘zbekiston milliy tizimida akkreditlangan sinov laboratoriyalarida va UzR MCC MX bo‘yicha o‘tkazilishi shart.

6 Nazorat usullari

6.1 Ishlab chiqaruvchi korxona “Bosim ostida ishlovchi sigimlarni tuzilishi va xavfsiz ishlatilishi qoidalari” ga muvofiq sinovlarni o‘tkazishi shart.

6.2 Xavo kollektorining milliy standartiga va me’yoriy xujjatlar talablariga muvofiqligi tashqi ko‘rnishni nazorat qilish va geometrik o‘lchamlarni o‘lchash bilan amalga oshiriladi. O‘lchashlar GOST 7502 bo‘yicha aniqlik sinfi 1.5, o‘lchash ko‘lami 5 m bo‘lgan metall ruletkada, GOST 166 bo‘yicha aniqligi 0,01 mm, o‘lchash ko‘lami 1000 mm bo‘lgan shtangensirkulda va GOST 427 bo‘yicha o‘lchash ko‘lami 300 mm kam bo‘lmagan metall jazvarlarda amalga oshiriladi.

6.3 Materiallarning zarbga qovushqoqligi va uzilishga qarshiligi ko‘rsatgichlari akkreditlangan sinov laboratoriyasida GOST 9454 bo‘yicha o‘tkazilib, sinov bayonnomasi rasmiylashtiriladi.

6.4 Payvandlash choklari nazorati GOST 14771 yoki GOST7512 talablari bo‘yicha o‘tkaziladi.

6.5 Xarid kilinayotgan xom ashiyolarga talablarni tashqi ko‘rinishni tekshirish yo‘li bilan o‘tkaziladi.

Qayta ishlashga talablar tashqi ko‘rinishni tekshirish yo‘li bilan o‘tkaziladi.

6.6 Boltlik birikmalarga talablar tashqi ko‘rinishni tekshirish yo‘li bilan o‘tkaziladi.

6.7 Qoplamalarga talablar tashqi ko‘rinishni tekshirish yo‘li bilan o‘tkaziladi.

6.8 Yig‘ishga bo‘lgan talablar tashqi ko‘rinishni tekshirish yo‘li bilan o‘tkaziladi

6.9 Butligi, yorliklanishi va qadoqlanishiga bo‘lgan talablar tashqi ko‘rinishni tekshirish yo‘li bilan o‘tkaziladi.

6.10 Xavo kollektorining massasi GOST 29329 ga muvofiq aniqligi 1.0 sinf bo‘lgan tarozida o‘tkaziladi.

6.11 Gidravlik sinovlar GOST 22161 ga muvofiq o‘tkaziladi. Gidravlik sinovlar uchun foydalaniladigan suvning xarorati 5 0 dan kam bo‘lmagan va 40° S dan yuqori bo‘lmasligi shart.

6.12 Ishchi va ortiqcha ishchi bosim GOST 8291-83 bo‘yicha bosimni xosil qiluvchi uskunalik, to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirgiziladigan porshenlik, o‘lchash ko‘lami 0,25 do 250 MRa bo‘lgan gruzoporshenlik manomter bilan amalga oshiriladi.

7 Qadoqlash, saqlash va transportda tashish

1. Xavo kollektorida GOST 14192 bo‘yicha og‘irlik markazi va boylash joyi ko‘rsatilgan bo‘lishi shart.

Xavo kollektorini transportda tashishdan oldin, undan uch bosqichli manometr, saqlash klapanlari va xavo chiqarish kranlari chiqarib olinishi shart.

Konservatsiya qilish muddati - 18 oy.

2. Xavo kollektorini transportda tashishda barcha rezbalik va flanes ulash teshiklari tiqinlar yoki qarshi flaneslar bilan berkitilgan bo‘lishi shart.

Quvur teshigiga mos xolda ishlov berilgan flanslar o‘rnatilgan xavo kollektorini transportda tashishda barcha teshiklar tiqin bilan berkitilgan bo‘lishi shart.

3. Xavo kollektorining korpus qismi qadoqlanmgan xolda tashiladi.

Uch bosqich kranli manometr, saqlagich klapanlari, xavo chiqarish ventili GOST 10198 yoki GOST 2991 talablari bo‘yicha aloxida qutilarda qadoqlanadi.

4. Tashish qutilari GOST 14192 bo‘yicha yorilqlanadi, GOST 6631 bo‘yicha NS- 132P bo‘yoqda ko‘rsatiladi.

5. Xavo kollektorini transportda tashish va saqlash J1 gurux bo‘yicha GOST 15150 ga muvofiq.

6. Ishlab chiqaruvchining kafolatlari

7. Xar bir xavo kollektori ishlab chiqaruvchi korxonaning TNB tomonidan qabul qilinishi shart.

8. Ishlab chiqaruvchi korxona xavo kollektori to‘plamini, ushbu milliy standart va konstruktorlik xujjatlari to‘plamiga muvofiqligini istemolchi tomonidan ushbu milliy standartida belgilangan ishlatish va saqlash qoidalariga rioya etilganda kafolatlaydi.

9. Kafolat muddati yig‘ib ishga tushirilgandan kunidan boshlab 12 oy.

Ilova A

VS-6,3 Xavo kollektori

1-Fundament bolti 2-Gayka M16 3-Shayba N16 4- Xavo kollektor 5- Manometr 6-Klapan 7-Ventil Du50 8-Ventil Du25

Ilova B

VS-10,0 Xavo kollektori

1-Fundament bolti 2-Gayka M16 3-Shayba N16 4- Xavo kollektor 5- Manometr 6-Klapan 7-Ventil Du50 8-Ventil Du25

Bibliografik ma’lumotlar

SMT 45.040.

__________________________________________________________________

    Muhim so‘zlar: Xavo kollektori, texnik talablar, qabul qilish qoidalari, nazorat qilish usullari, o’rash, tamg‘alash.

O‘ZGARTIRIShLARNI RO‘YXATGA OLISh VAROG‘I